Wednesday, August 16, 2017

संस्मरणः जनसरकारमा हालेको उजुरी

हामीले गुल्मी जिल्लामा भर्खरै एउटा स्क्वायडको घोषणा गरेका थियौं । २०५७ सालमा भएको पार्टीको दोश्रो राष्ट्रिय सम्मेलनले पार्टीमा सेना निर्माण गर्ने महत्वर्पूण निर्णय गरेको थियो। हाम्रो जिल्लाका नेता हिम्मत बराल मगर (कमरेड ध्रुव) राष्ट्रिय सम्मेलन पश्चात जनमुक्ति सेनाको तालमि प्राप्त गरी कम्पनी घोषणा कार्यक्रममा सहभागी भएर भर्खरै जिल्ला फर्किनुभएको थियो।

उहाँले हामीलाइ शैन्य तालिम गराउनु हुन्थ्यो । विहानै झिसमिसेमा उठेर हामी रनिङ्ग गथर््यौ । तालमा ताल मिलाउँदै कहिले जनसेना आयो, जनसेना आयो भन्दै दौडिरहेका हुन्थ्यौं । कहिले एकदुइएक, एकदुइएक, एकदुइएक भन्दै पाइलामा पाइला मिलाएर दौडिरहेका हुन्थ्यौं । यसोगर्दा हामी धेरै जना परेड खेलिरहेको आवाजले त्यो सुनौलो बिहानीमा एउटा अचम्मलाग्दो संगीत पैदागरिरहेको हुन्थ्यो।

यसरी दौडिदा श्वास बढ्थ्यो । मुटु जोडजोडले धड्किन्थ्यो । हामीलाइ दौडिन कठिन हुन्थ्यो । तैपनि हाम्रो कमाण्डरले हामीलाइ काशन गरिरहन्थे । हामी यो सिंगो धर्तीका मानव जातिको मुक्तिका लागि लडिरहेका छौं भन्दै हातमा थ्रिनट थ्रि बोकेका कमाण्डरले जव हामीलाई काशन गर्न थाल्थे, हामी सिपाहीहरु उत्साहले आकाशमा कावा खान थाल्थ्यौं। एउटा गर्विलो छाती वोकेर सवै अप्ठ्यारा कठिनाइलाइ सहज र स्वाभाविक रुपमा स्वीकार गथ्र्यांै ।

त्यतिवेला मलाई यस्तो लाग्थ्यो कि हामी धर्मशास्त्रहरुमा लेखिएका जस्तै इश्वरद्धारा धर्तीमा पठाइएका देवदुतहरु हौं। हामीले मात्र यो धर्तीमा रहेका सारा बेथिति, बिकृति र बिभेदको अन्त्य गर्न सक्छौं। सत्य र न्यायका लागि हामी जे पनि गर्न सक्छौं। कसैलाई मार्न परेपनि हामी हिचकिचाउँदैनौ। आफै मर्न परेपनि हामी पछि हट्नेछैनौ। किनकी हामी हिँडेको बाटो नै मानव मुक्तिको सर्वोत्तम बाटो हो। मानिसले मानिसमाथि गरिरहेको अन्याय, अत्याचार, बिभेद, शोषण, दमन र यहाँ लादिएका कुसंस्कार अन्त्यका लागि हामीले नगरे अरु कसैले गर्नेछैन। हामी कुनै पैशा कमाएर ऐश आरामको जिन्दगी बाँच्न होइन सिंगो मानव जातिको मुक्तिका लागि यो जीवनमरणको लडाइँमा होमिएका छौं। हाम्रा साथीहरु आज रातबिरात दुश्मनबाट मारिएका छन् ति मारिएका होइनन् ति त युगयुगसम्म बाँच्ने गरी अमर शहीद भएका हुन्। आबश्यक पर्यो भने हामी पनि शहीद हुन पछि हट्नु हुँदैन। 

कमाण्डरले काशन गरिरहँदा म यस्तै यस्तै सोचिरहेकी हुन्थेँ र यस्तो महान कार्यमा अलिकति पनि योगदान गर्न पाएकोमा आफूलाई संसारकै भाग्यमानी केटी सम्झिन्थेँ। मन गदगद भएर आउँथ्यो। त्यतिवेला म भर्खर १६ बर्षकी किशोरी थिएँ। अनेकथरी सपना देख्ने र सपना फुलाउने याम थियो त्यो।

रनिङ्ग पछि क्रलिङ्गको अभ्यास हुन्थ्यो । भिम खिच्ने, पिटी, परेड खेल्ने, बन्दुक पड्काउने, दुश्मनको घेरामा परे कसरी घेरा तोड्ने जस्ता अभ्यास पनि हुन्थे । कहिलेकाँही दुइवटा टिम वनाएर लडाँइको अभ्यास गरिन्थ्यो । एकथरी प्रहरी हुन्थे अर्कोथरी जनमुक्ति सेना हुन्थे । म पनि मन लगएर ति मध्येको एउटा टिममा सैन्य अभ्यास गरिरहेकी हुन्थेँ । 

हामी हरेक दिन यसरी नै सैन्य अभ्यास गथ्र्यौं । हिँड्दा पनि शैन्य फर्मेशनमै हिँड्थ्यौं । सवैभन्दा अगाडि एफजिएल हिँड्थ्यो । महत्वपूर्ण व्यक्ति ठिक बिचमा हुन्थ्यो । 

यसरी स्क्वायड गठन भएपछि पार्टीले दुइटा टिम बनाएर जिल्लाभरी मार्च पाश गर्ने योजना बनाएको थियो । त्यो मध्येको एउटा टिमकी सदस्य म पनि थिएँ । हाम्रो टिमको राजनितिक कमिसार पृथ्वी दाइ थिए । 

म मेरो दाइ युबराजकै प्रेरणाले माओबादी भएकी थिएँ । दाइले नै धेरै कुरा गरेर मलाई प्रशिक्षित गर्नुभएको थियो। निकै मिहिनेतका साथ उहाँले मलाइ पार्टीमा भुमिगत हुनको लागि प्रभावित पार्नुभएको थियो । 

मेरो आफ्नै दाजु आन्दोलनमासँगै भएको कारण पनि होला । म प्रायः दाइको स्तर र उमेरका व्यक्तिलाइ दाइ नै भन्थेँ । दाइकै नजरले हेँर्थे र उनिहरु पनि मलाइ बहिनीकै नजरले हेरुन भन्ने मेरो चाहना हुन्थ्यो । तर पार्टीका सवै दाइहरु इमान्दार नियतका थिएनन भन्ने मैले पछि थाहा पाएँ । क.पृथ्वीलाइ पनि म दाई भनेर सम्वोधन गर्थेँ । 

उनको एउटा नराम्रो बानी थियो। अरुलाई छोएर र धाप मारेर कुरा गर्ने उनको वानी मलाइ फिटिक्कै मन पर्दैनथ्यो । त्यसैले म प्रायः उनको नजिक पर्दैनथेँ। उनि मेरो नजिक आउने बहाना खोजिरहेका हुन्थे । मलाइ छोएर कुरा गर्ने र समय अनुकुल मिल्नासाथ मौकाको फाइदा उठाउन चुक्दैनथे । 

मार्चपाश अभियानमा म कमरेड पृथ्वीकै कमाण्डको टिममा परेँ । त्यसैले त्यो मार्चपाशको उद्घाटनको दिन म धेरै नै उदाश भइरहेकी थिएँ । यहाँसम्मकी म संगीता नाम गरेकी साथीसँग बसेर रोएकी थिएँ । यस्तो कुरा खासै शेयर गर्न पनि सकिँदैनथ्यो । मन नलागि नलागि म त्यो यात्रामा सहभागी भएँ ।

हिँड्दै जाँदा हामीले पार्टीको प्रचार र संघर्षका काम पनि गरिरहेका थियौं । गाँउमा कतै जुवा तास खेलेर बसेकाहरु भेटिए भने हामी कार्वाही गथ्यौंं । कहिलेकाँही ठाँउ ठाँउमा स साना भेला वोलाएर पार्टीका कुराहरु गर्ने, जनता जुटाएर माओवादी आन्दोलन जनताकै लागि भएको र यसमा जनता सवैले कुनै न कुनै रुपमा भाग लिनुपर्ने, जनबर्गिय संगठन निर्माण गर्नुपर्ने र त्यसको औचित्य किन भनेर सम्झाउँथ्यौं।

खाना खान हामी जनताको घरमा प्रायः दुइ देखि चारजना सम्म बाँडिन्थ्यौं। जनताको घरमा खाना खानुको उदेश्य तिनलाई माओवादी आन्दोलनबारे बुझाउनु, छलफलमा भाग लिन प्रेरित गर्नु र केही अस्पष्टताहरु भए स्पष्ट पार्नु हुन्थ्यो। गाउँमा बाँडिएर  खाना खाएपनि सुत्नेवेला प्रायः एउटै घरमा सुतिन्थ्यो । एउटै घरमा अटाउने भएन भने नजिकका दुइवटा घरमा सुत्ने मिलाइन्थ्यो । राती सेन्ट्री बस्नुपथ्र्यो । कहिले आधा घन्टा त कहिले एक घन्टा पालो पथ्र्यो ।

म झण्डै बलात्कारमा परेँ 

२०५८ साल असोजको महिना थियो । 

एक दिन एउटा घटना भयो । त्यस रात म सेन्ट्री बसेर फर्किएँ । पहिलो सेन्ट्रीको पालो प्रायः मेरै हुन्थ्यो। कहिले दुइजना बस्थ्यौं, कहिले एक्लै बस्नुर्पथ्यो। त्यसरात म एक्लै सेन्ट्री बस्नुपर्ने भयो। 

दुश्मन कुनैपनि वेला गाउँ पस्न सक्थ्यो। त्यतिवेला सेना परिचालन भइसकेको थिएन। गाउँका प्रहरी चौकीहरु उठिसकेका थिए। प्रहरी सदरमुकाममा सिमित भएको थियो। तैपनि बेला बेला गस्ती गर्न आइरहन्थ्यो। कतिवेला कसलाई गिरफ्तार गरेर लैजाने हो र बेपत्ता पार्ने हो भन्ने भय भइरहन्थ्यो। त्यसैले जुनसुकै वेला सुरक्षा सर्तकता अपनाउनका लागि हामी पालैपालो सेन्ट्री बस्ने गर्दथ्यौं। यो शैन्य फर्मेशनको एउटा सामान्य नियम थियो। 

एक घन्टा सेन्ट्री बसेपछि मेरो पालो सकियो। अर्को साथी मलाई पालो दिन आएपछि घडी,  बन्दुक र ग्रिनेड उहाँको जिम्मा लगाएर म सुत्ने कोठामा आएँ। चौडाइ भन्दा लम्बाइ दोव्वर भएको लामो कोठामा हामी सवै टिमको लागि ओच्छ्यान बनाइएको थियो । पुरुष कमरेडहरु एक लाइनमा र महिला कमरेडहरु पनि सोही लाइनमा सुत्ने मिलाइएको थियो । विचमा मुश्किलले एकहात जति ठाँउ खाली राखिएको थियो । त्यहाँ हाम्रा झोला र बन्दुकहरु तेर्सो पारेर वार बनाइएको थियो । 

पुरुष पट्टिीको लाइनको छेउमा उनै क.पृथ्वी सुतिरहेका थिए । महिला पट्टीकोमा छेउको ओच्छ्यान मेरो लागि खाली थियो । मलाइ यसरी एउटै कोठामा पुरुष कमरेडहरुसँग सुत्ने अभ्यास भैसकेको थिएन । अप्ठ्यारो लाग्यो । 

मैले घर छोडेर भुमिगत भएको ६ महिनाजति भएको थियो। बितेका दिनमा यसरी एउटै कोठामा पुरुष कमरेडहरु र महिला कामरेडहरु सुत्नुपरेको थिएन। अनिता दिदी, सिर्जना, बिपना, कल्पना, संगीता, कविता लगायतका हामी महिलाहरु प्रायजसो संगै हुन्थ्यौं। संगै हिँड्थ्यौं खान्थ्यौं र सुत्दा पनि संगै हुन्थ्यौं। आज नितान्त नौलो अनुभुति गर्दै थिएँ। केही डर, लाज र संकोचले म खुम्चिएकी थिएँ। समाज बदल्ने अभियानमा हिँडेका अभियात्रीहरुसँग डर या संकोच मान्नुपर्ने केही थिएन। अप्ठ्यारै लागेपनि रात विताउनु त छँदै थियो । प्रायः सवै कमरेडहरु निदाईसकेका थिए । फर्मेशनमा यस्तै त हुन्छ होला भन्ने लाग्यो । यस्ता कत्ति अप्ठेरालाइ पानीको घुट्कासँगै पिउनुपर्नेछ । आफ्नै दाईहरु त हुन् नि भन्ने सोच्दै म छेउको विस्तरामा गएर पल्टिएँ । दिनभरको हिँडाईले लखतरान थाकेकी म कतिवेला निदाएँ पत्तै भएन ।

मध्यरातमा मलाई लाग्यो । कसैले मेरो जिउ सुमसुम्याइरहेको छ। म डरले खंग्रंगै भएँ । जिउ काम्न थाल्यो । म कहाँ छु र यो के भइरहेको छ भनेर एकछिन मैले आफैलाइ अध्ययन गरेँ । मैले म जनमुक्ति सेनाको मार्च पाश अभियान अन्तर्गत एउटा गाँउमा सेल्टर लिइरहेको र आफ्ना कमरेडहरुसँगै एउटा कोठामा सुतिरहेकी छु भनेर सम्झिएँ । 

झल्याँस्स याद आयो । पृथ्वी दाइ मेरो पल्लो पट्टिी छेउमा सुतिरहेका थिए । मेरो जीउमा हात डुलाइरहने मेरा राजनितिक कमिशार पृथ्वी नै थिए भन्नेमा म ढुक्क भएँ । अव अर्को कुरा थाहा पाउनु थियो । उनले यो सव निद्रामा गरिरहेका छन कि नियतबश गरिरहेका छन् भनेर पत्ता लगाउनु थियो ।

म निद्रामै भए जस्तै सास रोकेर उनका गतिविधी नियाल्न थालेँ । उनका हात मेरो शरीरमा अनियन्त्रित भएर निष्फिक्री चलिरहेका थिए । मैले शर्टपाइन्ट लगाएकी थिएँ । यतिञ्जेल उनले शर्ट वाहिरबाटै छाती र कम्मरको आसपास हात डुलाइरहेका थिए । अव उनका हातले मेरो शर्टको बटन खोल्न लागेका थिए । 

यो काम त निद्रामा होइन, पुरै होशमा नियतबश भइरहेको थियो । उनि खराव नियतले मेरो नजिकै सुतेका थिए र खराव नियतले नै मेरो शरीरमा हात डुलाउँदै थिए । मलाइ के गरौं र कसो गरौं औडाहा भयो । एक मनले लाग्यो चिच्याएर सवैलाइ उठाँउ । कुन्नी के सोचेर हो, त्यो हिम्मत जुटाउन सकिन । 

मैले उनको हात चपक्क समातेँ र जोडले उतापट्टी फ्याँकिदिएँ । त्यसपछि म जुरुक्क उठेँ । कोठामा पुरै अँध्यारो थियो । अरु सवैजना निदाइरहेका थिए । सिरानीमा लाइट थियो । वालेर हेरँे, छेउमा वार लगाएका बन्दुक र झोलाहरु एउटा कुनामा सारिएको थियो । उनि चाँहि हत्त न पत्त उता फर्केर सिरकले मुख छोपेर सुते । मलाइ औडाहा भइरहेको थियो । जुरुक्क उठेर वाहिर निस्किएँ । हातको घडी हेरेँ, विहानको साढे तीन बजेको थियो । 

वाहिर टहटह जुन लागिरहेको थियो । जुन चम्किलो आभामा मुस्कुराइरहेको थियो । मेरो मन भित्रको जुन भने अस्ताएको थियो । अध्याँरो भएको थियो । मेरो मुख सुकेर च्याप च्याप भइरहेको थियो । थुक पनि आइरहेको थिएन । मन व्याकुल भएको थियो । मलाइ चिच्याएर, डाँको छोडेर रुन मन लागिरहेको थियो । 

मैले आफूलाइ निरिह, एक्ली भिरमा उभिएकी जस्ती पाएँ । कसलाइ भन्नु यस्तो कुरा । कोही मन मिल्ने साथी पनि थिएन । आमालाइ सम्झिएर बरबरी आँशु झरिरहे । आमालाइ नभेटेको केही महिना भएको थियो । वेस्सरी आमालाइ सम्झिएर रोइरहेँ । आँगनको वरपर हेँरे । सेन्ट्रीमा को बसेको थियो कुन्नि । कसैलाइ देखिन । पिँढीमा खाट थियो । खाटमा बसेँ । 

म भर्खर त्यस्तै १६ पुगेर १७ मा लाग्दै थिएँ । नयाँनयाँ सपना र कल्पना सजाउने उमेर थियो त्यो । समाजमा भएको विभेद, शोषण र असमानताका पर्खालहरु भत्काउनको लागि म यो क्रान्तिको वाटोमा हिँडेकी थिएँ । हत्केलामा प्राण राखेर हिँडिएको थियो । टाउकोमा कफन बाँधेर हिँडिएको थियो । 

व्यवस्था परिवर्तनका लागि विद्रोही भएकी मैले पार्टी भित्रपनि यस्ता व्यभिचारीहरु हुनसक्छन् भनेर सोचीसकेकी थिइन । आफ्नै दाजुजस्ता नेताले यसरी ममाथि कुनियत राखेर के गर्न खोजेका थिए सोच्दा सोच्दा टाउको दुखिरहेको थियो । 

मलाई फेरी फर्किएर विस्तरामा जाने जाँगर चलेन । त्यहाँ जानुको अर्थ थियो ममाथि बलात्कार गर्न खोज्ने त्यो कमरेड नामको कलंकको अनुहार हेर्नु । मलाई अव उसको त्यो कपट भरिएको अनुहार हेर्न मन थिएन । 

म घरी जुन हेर्दै, घरी रुँदै, घरी आँशु पुछेर अव पार्टी सार्टी छोड्छु र घर जान्छु अनि आफ्नो पढाइ अगाडि बढाउँछु भन्ने सोच्दै डेढ घन्टा खाटमै बसिरहेँ । बिहानको पाँच बजेपछि त्यो घरकाी आमा उठिन् । म पनि भान्सामा गएर आगो ताप्दै घरवेटीआमासँग कुरा गरेर बसेँ । 
नानी किन यति छिटो उठेकी घरवेटी आमाले माँयाले सोधिन् ।

मेरा गह भरिएर आए । म किन छिटो उठेकी थिएँ भनेर आमालाइ भन्न पनि सक्दिनथेँ । यत्तिकै चुपचाप लागेर बसेँ । 

आमाले आगो सल्काइन् । कुँडो वसालिन ।  म छेउमा बसेर आगोमा दाउरा जोरिरहेँ ।

एकदमै निराश र क्लान्त भएकी थिएँ । यस्तो परिस्थितीको सामना गर्नुपर्ला भन्ने कहिल्यै सोचेकी थिइन । अव कसरी घरसम्म पुग्ने यहीँ सोचेर मथिङगल खल्बलिइरहेको थियो ।

६ बजेतिर सवैजना उठे । हाम्रो टिमकी कमरेड कल्पना जो महिला मध्येकी सिनिएर थिइन् । भान्सामा आइन् । 

कमरेड पृथ्वीले विहानै उठेर सवैलाइ के सुनाएछन् भने आस्थाको वानी खराव रहेछ । छेउमा राखेका बन्दुक र झोलाका वार हटाएर उनि मेरै छेउमा सुत्न आइपुगेकी थिइन् । उनले मेरो जिउमाथि खुट्टा पनि चढाइन् । 

कल्पनाले मलाइ यस्तो कुरा सुनाएर हाँसि । ससानो कुरामा पनि ठूलो स्वरमा हाँस्ने र प्रायः अरुलाइ हाँसोमा उडाइरहने वानी उसको थियो । मलाइ केही वोल्न मन लागेन  । यस्तीसँग के कुरा गर्नु भनेर चुप लागेँ । 

फेरी कसै न कसैलाई त मैले भन्नै पथ्र्यो । म यत्तिकै चुप लागेर बसेँ भने कमरेड पृथ्वी जस्ता व्यक्तिको मनोवल बढ्नेछ । फेरी कुनैपनि वेला अर्की कोही केटी यिनको शिकार हुनेछे । मैले कल्पनासँग सवै कुरा वेलिविस्तार लगाएँ । 

जिल्ला जनसरकार प्रमुख कुमारदाइलाई यो कुरा उजुरी गर्ने सल्लाह कल्पनाले दिई । 
म घर जान चाहन्छु, मलाइ त्यहाँसम्म पुर्याइदेउ भनेर मैले कल्पनालाइ भने । 

तर उसले मेरो कुरा सुनेको नसुन्यै गरी । मैले भागीहाल्ने हिम्मत गर्न सकिन । मसँग पैशा पनि त थिएन । हिँडेरै घर जान पनि कति दिन लाग्छ  भौगोलिक रुपमा अन्जान थिएँ। मन नलागि नलागि म पृथ्वीको अनुहार फेरी हेर्न वाध्य भएँ । टिम त्यहाँवाट मार्चपाश गर्दै अगाडि बढ्यो ।

पहिले तर्किएर परपर हिँडेकी हुन्थेँ, अव मैले पृथ्वीसँग वोलचाल छाडिदिएँ । मेरो एउटै उदेश्य जनसरकार प्रमुख कुमार दाइलाइ भेट्नु र उजुरी दर्ज गर्नु थियो । एक एक पाइला गह«ौं भएका थिए । कुनै उत्साह विना म केवल आफ्ना पाइला घिसारीरहेकी थिएँ । 

उत्साहले भरिएकी एउटी केटी निरुत्साहित भएकी थिइ । मुक्ति र परिवर्तनका लागि घर परिवार, आफ्नो पढाई समेत छोेडेर क्रान्तिको बलिवेदीमा होमिएकी म यो क्रान्ति भन्ने कुरा पनि भ्रम रहेछ भन्ने निष्कर्षमा पुगेकी थिएँ । म निराशाको चरम दलदलमा भासिइरहेकी थिएँ । पार्टी र क्रान्तिवाटै पलायन हुने वारेमा सोचिरहेकी थिएँ ।

कुमार दाईसँगको भेट र क्रान्तिप्रतिको लगाव 

करिव हप्ता दिन यत्तिकै निराशामा विते । एकहप्तापछि जिल्ला जनसरकार प्रमुख सुदर्शन बराल उर्फ कुमार दाइसँग भेट भयो । मैले कुमार दाइलाइ सवै कुरा विस्तारमा सुनाउन सकिन । म भित्र भरिएका कुण्ठाहरु जसोतसो सुनाएँ । 

म रोइरहेकी थिएँ । पार्टीभित्र यस्ता गलत नियत भएका मानिसहरु रहेछन् । तपाईहरुले बनाउने भनेको विभेद, असमानता र शोषण विनाको समाज यस्ता व्यभिचारी सोँच र पाखण्ड वोकेर हिँडेका मानिसले कसरी बन्न दिन्छन् दाइ ? म माथि भएको त्यो घटनालाइ मैले कसरी वुझ्ने ? म जिल्ला जनसरकारमा क. पृथ्वी विरुद्ध महिला हिंसाको उजुरी दर्ज गर्न चाहन्छु । के तपाई उनलाइ कठघरामा उभ्याउन सक्नुहुन्छ ?

कुमार दाइले मलाइ निकै सम्झाउनुभयो । उहाँको सार यस्तो थियोजव हाम्रो समाजमा वलात्कारी, व्यभिचारी, चोर, फटाहा, भाइमारुवा, दाइमारुवा छन् भने हाम्रो पार्टीमा यस्ता चिन्तन भएका मान्छेहरु देखिनु स्वाभाविक छ । हामीले मंगल ग्रहवाट आएका मान्छेलाइ पार्टी सदस्यता दिन त सक्दैनौ नि । अथवा अरु राम्रा चिन्तन भएका मानिसहरु एकाएक, राताराता पैदा हुने त होइनन् । 

हामी भित्र सकारात्मक र नकारात्मक गुण र प्रवृत्तिहरु छन् । हामीले सकारात्मक गुण र प्रवृत्तिलाइ बढावा दिँदै जाने हो । नकारात्मक गुण र प्रवृत्तिलाइ त्याग्ने हो । सकारात्मक चिन्तन हुँदाहुँदै पनि कहिलेकाँही नकारात्मक चिन्तन हावी हुने समस्या पनि आउन खोज्छ । सचेतता पूर्वक त्यसलाइ चिरेर जानुपर्छ । 

पार्टीभित्र अथवा कहिँपनि हामीले सुनेका भगवान जस्ता कुनै दोष नभएका मान्छेहरु, अथवा सर्लक्क धोएको मुला जस्ता सफा मान्छेहरु हुँदैनन् । दुधले नुहाएका जस्ता पवित्र मान्छेहरु कतैपनि हुँदैनन् । हामीले त्यस्तो कमजोरी रहित मान्छे बन्ने कोशिष गर्नुपर्छ । हामी आफू त्यस्तो मान्छे बनेरमात्र सहीमानेमा राम्रो समाज निर्माण गर्नसक्छौं । 

हाम्रो समाजमा त्यस्ता मान्छे छन् जो महिलामाथि कुनियत राख्छन् । महिलालाइ मनोरञ्जनको साधन ठान्छन् । अथवा दोश्रो दर्जाको नागरिक ठान्छन् । महिलाले पनि पुरुष जत्तिकै क्षमता राख्छन् वा उनीहरुका आफ्ना इच्छा, चाहना र रहरहरु हुन्छन् भन्ने कुरा उनिहरुको दिमागमा हुँदैन । त्यस्तै प्रवृत्ति र चिन्तनले भरिएका मान्छेहरु हाम्रो पार्टी भित्र पनि छन् । 

क्रान्ति गर्न हिँडेका क्रान्तिकारीहरु भएको पार्टी भित्रै त तिमी पिडित हुन्छौ भने वाहिर झन धेरै पिडित हुनेछौ । तिमीले जहाँ भएपनि आफूमाथि भएका अन्यायहरुको डटेर मुकाविला गर्नुपर्छ । त्यो आत्मसम्मान र आत्मविश्वास तिमीले जुटाउनु पर्नेछ । 

जवसम्म तिमी सवै हिसावले आफूमाथि र आफ्नो बर्गमाथि भएका अन्यायहरुलाइ चिनेर त्यसको मुकाविला गर्ने आत्मविश्वास जुटाउन सक्नेछैनौ तवसम्म अरुले यसरी नै तिमीमाथि अन्याय गरिरहनेछन् । तिमी कहिलेसम्म यसरी आफैसँग भागिरहन्छौ, र भागेर कहाँ जान्छौ । तिम्रो लडाँइ त भर्खर शुरु भएको छ । तिमीले यसरी आफ्नो मनोवल गिराएर समस्यावाट भाग्ने मानसिकता नवनाउ । सवै प्रकारका अन्यायहरुको विरुद्ध लड्नको लागि सक्षम मानिसहरु र विशेषतः महिलाहरुको पल्टनहरु निर्माण गर्ने दायित्व तिम्रो काँधमा छ । 

कुमार दाइले धाराप्रवाह मलाइ सम्झाउनुभयो । एउटा सानो तिनो क्लास नै दिनुभयो । म रिफ्रेस भएँ । मेरा सारा निराशाहरुको ठाँउमा आशाको संचार भयो । यस्तो लाग्यो म आनन्दले आशाको नदीमा पौडी खेलिरहेकी छु अथवा हावाका मधुर झोक्कासँग उड्दै आकाशमा कावा खाइरहेकी छु । 

हो त नि मैले कत्ति धेरै काम गर्नुपर्नेछ। म त महान जिम्मेवारी आफ्नो कााधमा बोकेर हिँडेकी मान्छे हुँ। समाज परिबर्तन गर्नु चानचुने कुरा कहाँ हो र । समाजमा त झन महिलाको स्थान कहिँ पनि छैन। यसो दुइचार कुरा बोल्न लागे लौ पोथी बास्यो भन्ने समाज हाम्रै समाज होइन र। रक्सी खाएर आएर घरमा खाना खान पर्खेर बसेकी श्रीमती कुट्ने मेरै समाज हो। बाटो घाटो ढुकेर केटीहरुलाई बाटो छेक्ने, जर्वजस्ती गर्ने समाज मेरै समाज हो। मैले यस्तो समाजसँग आत्मसर्मपण होइन। बिद्रोह गर्नुपर्छ। ति समस्त महिलाहरुका लागि जो पिडाको आँशु पिएर घर नामको जेलमा कैद छन् सबैको लागि मैले केही त गर्नैपर्छ। कुमार दाइले सम्झाउँदै गर्दा मेरा आँशु थामिएका थिए। मैले मनै मनमा यसरी समाजमा आफ्नो र म जस्ता महिलाको स्थान कहाँनेर छ भनेर सोचिरहेकी थिएँ। 

कमरेड पृथ्वीले जस्तै सोँच राख्ने मानिस पार्टी भित्र र वाहिर जता पनि छन् । मेरो लडाँइ ति समस्त मान्छेहरुको बिरुद्धमा हो । जो महिलालाइ आफूले मन लागेको वेला उपभोग गर्ने मनोरञ्जनको बस्तु भन्ठान्छन् । जो महिलालाइ अगाडि बढेर नेतृत्व गरेको देख्न सक्दैनन् । म जहाँ रहेपनि यिनीहरुका विरुद्ध संघर्ष गरेरै वाँच्नेछु । ति समस्त महिलाहरुका खातिर जसले विभेदको आँशुलाइ पानी सरह पिईरहेका छन् । तिनीहरुको मुक्तिका खातिर एकथोपा रगत र एक मुठ्ठी प्राण रहुञ्जेल म संघर्ष गर्नेछु । मैले यस्तै यस्तै सोचिरहेँ । 

कमरेड पृथ्वीलाइ मेरो अगाडि राखेर आत्मालोचना गराउने वाचा सहित जनसरकार प्रमुख कुमार दाइ मसँग विदा भएर जानुभयो । 
त्यसको एकमहिना पछि गुल्मीकै अर्का नेता जो पछि पहिलो संविधानसभामा क्षेत्र नं. ३ वाट निर्वाचित भएका थिए तिनै चन्द्र थापा सागर र कुमार दाइ वसेर फेरी मेरो बयान लिए । मानौ म नै अपराधि थिएँ जस्तो गरेर चन्द्र दाइले मलाई केरकार गरे । मैले त्यहीँ कुरा वताएँ जुन कुरा कुमार दाइलाई बताएकी थिएँ । 

अव अर्को बसाइमा कमरेड पृथ्वी र मलाइ आमने सामने बसाएर दुवैको बयान लिने र उनलाई आत्मालोचना गराउने भन्ने भयो । त्यसो गर्दासम्म देशमा संकटकाल लागिसकेको थियो । संकटकाल घोषणा भएको केही दिनमै कमरेड पृथ्वीलाई गस्तीमा आएको तत्कालिन शाही नेपाली सेनाको एक टोलीले गिरफ्तार गरेर सदरमुकाम तम्घासतिर लिएर गयो भन्ने सुनियो । 

गिरफ्तारीमा पर्दा पृथ्वी दाइ पार्टी कामको शिलशिलामा कतै गईरहेका थिए । उनि सादा पोशाकमा थिए र उनिसँग पार्टीका केही पर्चा, पम्पलेट वाहेक केही थिएनन् । तर फाशिष्ट सरकारको नुनपानी खाएका सेनाहरुले गिरफ्तारीको तिनदिनपछि रेसुंगाको जंगलमा लगेर कम्व्याट ड्रेस लगाइदिएर पृथ्वी लगायत अरु दुइजना सर्वसाधारणलाइ गोली हानेर हत्या गरे । 

कमरेड पृथ्वीले मसँग दुव्र्यवहार गरेर गल्ती गरेका थिए । आलोचना र आत्मालोचना गरेर हामी क्लियर हुन चाहन्थ्यौं । मैले सुने अनुसार उनले आफ्नो गलती स्वीकार गरेका थिए । मैले पनि चेतावनी सहित माफी दिने सोँच वनाएकी थिएँ । उनि जतिवेला गिरफ्तारिमा परे त्यतिवेला हाम्रो वोलचाल पनि बन्द थियो । म उनिसँग पहिलेको जस्तै क्रान्तिप्रति समर्पित नेता र कार्यकर्ताको सम्वन्ध बनाउन चाहन्थेँ । 
गल्ती जो कसैवाट पनि हुन सक्छ । त्यसवाट पाठ सिक्दै अगाडि बढ्नेमात्र महान बन्न सक्छ । उनि पनि गल्ती स्वीकार गरेर अगाडि बढ्ने सोँचमा थिए । तर विडम्वना जिल्ला जनसरकारले मेरो उजुरीको छानबिन गर्न समय लगाइदियो र हामी कहिल्यै आमने सामने भएर कुरा गर्न पाएनौ । 

अव उनि सर्वहारावर्गको मुक्तिका लागि शहीद भइसकेका थिए । मनमा परेको गाँठो फुकाएर मैले उनलाइ श्रद्धाञ्जली दिएँ । उनले देखाएको वाटो अनुसरण गर्दै बलिदानीको वाटोमा आफूलाइ उभ्याउँदै क्रान्तिका लागि जीवनरहेसम्म लागिरहने प्रतिवद्धता व्यक्त गर्दै पार्टी काममा आफूलाई केन्द्रित गरेँ गरिरहेँ ।

Wednesday, April 5, 2017

हाम्रो बर्ग नै फरक परिसकेको रहेछ

आदरणीय दाजु ‘समीर’
सादर नमस्कार ।


दाजु समयको एउटा अन्तरालपछि आज आफ्नो दिल खोलेर तपाईको नाँउमा यो पत्र कोर्ने हिम्मत जुटाएकी छु। पत्रमा अनर्थ लाग्ने केही लेखिएछ भने क्षमा गरिदिनुहोला।

अञ्जुलीको पानी जस्तै थोपा थोपा बगेर जाने समयलाई रोक्न सक्दी हुँ त म घडीमा टिकटिक गर्ने सुईलाई १५ बर्ष अगाडि पुर्याईदिने थिँए । जहाँ मेरो चञ्चले यौवनकाल थियो । मेरा निर्दोष कुमारी रहरहरु थिए । जामाभरी भरी स साना ढुंगा बटुलेर चारी खेल्दै म लेकका चौरहरुमा बाख्रा चराईरहेकी हुँदी हुँ ।


बारीका कान्लाहरुमा घाँस काटिरहेकी हुँदी हुँ । स्कुलबाट फर्किएपछि आमाले भुटिदिएको मकै र भट्ट फ्रकको गोजीमा राखेर पर धारामा पानी लिन जाँदी हुँ र एकछिन साथीहरुसँग चुन्नी या राज्य केही खेल्न पनि पाउँदी हुँ । दैलामुनिको तरकारीबारीबाट सिप्चना टिपेर तरकारी बनाउन आमालाई सघाउँदी पनि हुँ ।


तर बितेर जाने समयलाई कसले पो रोक्न सक्छ र । केवल आफ्ना गल्तीको महशुष गरेर ऐठन परेको मुटुलाई जर्बजस्ती सम्हाल्दै अगाडि बढ्नुको बिकल्प कसैसँग पनि त हुँदैन । यात्राका यि अनबरत पहाडहरु चढिरहँदा समयको घोडेदौडमा पराजित भएकाहरु उठेर हिंड्ने साहस गर्न सकेनन् भने जीन्दगी नामको यो अमुल्य जिनिसको मुल्यबोध कहिल्यै हुनसक्ने छैन । तर आज मलाई अमूल्य जीन्दगीको महत्वबोध भएको छ र त तपाईको नाममा यि दुईचार अक्षर कोर्दैछु ।


करिव १० बर्ष पछाडि तपाईसँग काठमाडौंमा भेट हुने मौका मिल्यो । तपाईसँग भेट हुने बित्तिकै बिगत सरसर्ती आँखामा आएर उभियो । तपाईले  सम्हालेका मोर्चाहरु सम्झना भएर आए । संगठन भित्रका गलत तत्वहरुलाई भण्डाफोर गर्नुपर्छ भनेर तपाईले भनेको सम्झिएँ ।


परिबर्तनका सपनाहरु देखाएर हामीलाई युद्धको अघिल्लो मोर्चामा लड्न हानथाप गराउने तपाईका जोशिला भाषणहरु सम्झिएँ । जनताको हातमा सत्ता आएपछि मात्र यो लडाँई थामिने भनेको पनि याद आयो । अनि त्यो सत्तामा सबैको समान अधिकार हुनेछ भनेको पनि मैले भुल्न सकेकी रहिनछु ।


१० बर्षपछि तपाईसँग भेट हुँदा धेरै कुरा सोध्न मन थियो । तपाई त करोडौंका कुरा गर्दै हिंड्नुहुँदो रहेछ तर मुक्ति र परिबर्तनको सपना देखेर युद्धमा सहभागी कैयौं साथीहरु आज घर न घाटका भएको मैले देखेकी छु ।ति साथीहरु बिहान साँझ के खाने, कसरी कोठाभाडा तिर्ने र छोराछोरीको फिस कसरी तिर्ने भनेर रन्थनिएको तपाईले देख्नुभयो कि भएन।


परिबर्तनकारी युद्ध शुरु भएको २० बर्ष र शान्ति प्रक्रिया शुरु भएको ९ बर्ष भईसक्दा पनि किन सबैको सत्तामा समान सहभागिता हुन सकेको छैन या किन सबैले आफ्नो क्षमता अनुसार काम पाउन सकेका छैनन भनेर तपाईलाई सोध्ने मन थियो । तर तपाई आफ्ना कुरा गरेर हिंडिहाल्नुभयो । मैले त मेरो कुरा भन्नै पाईन । या यसो भनौ तपाईमा त्यो सुन्ने चेष्टा नै थिएन ।


आज म आफ्नो लक्ष्य प्रति अझै दृढ भएकी छु । आफ्ना सपनाहरु टुक्रिएको हेर्न म कसरी सक्छु < आफ्नो सपनाको भ्रुणमै हत्या भएको म कसरी सहन सक्छु < अँह सक्दिन । त्यसैले आज म सगर्ब तपाईलाई सुनाउन चाहन्छु म अझै बलियोसँग उभिएकी छु आफ्नो धरातलमा । गलत कुराको भण्डाफोर गर्ने र सही कुराको पक्षपोषण गर्ने लाईनमा बलियोसँग लाग्ने आत्मबिश्वास जुटाएकी छु ।


ओहो समय कसरी परिवर्तन भएछ । तपाई जसलाई सभ्यताको पूजारी ठान्नुहुन्छ म त्यहाँ मानवताको नाममा कलंक मात्र देख्छु । तपाईको लवाई, खवाई, उठबस सबैसबैलाई तपाँई परिबर्तन भएको देख्नुहुन्छ तर म त त्यहाँ बिचलन बाहेक केही देख्दिन । भन्न मन लाग्छ, तपाई जस्ताहरुमा आएको बिचलन र स्खलनले नै त हो आज नेपाली माओवादी आन्दोलनमा बिखण्डन आएको । पार्टी टुक्रा टुक्रा भएर बिभाजन हुँदा सम्मपनि तपाईहरु आफ्नो ब्यक्तिगत फाईदा कहाँबाट लिन सकिन्छ, कसरी आफ्नो दूनो सोझ्याउन सकिन्छ भनेर दिनरात एक गरेर लागेको कसैको आँखाबाट लुक्न सकेको छ र ।


के थिए माओवादी जनयुद्धका लक्ष्य, उदेश्य र सपनाहरु < यि बिषयहरुमा घन्टौंसम्म तपाईले हामीलाई दिएका क्लासहरु के तपाईले बिर्सिनुभयो र मैले त रत्तिभर पनि बिर्सनसकेकी छैन । हुन त तपाई शान्तिप्रक्रियामा आईसकेपछाडि धेरै बदलिसक्नुभएको रहेछ । काठमाडौंका सुकिला मुकिलासँग तपाईको बाक्लो उठबस उकालिँदै गएको रहेछ । तपाई ति झुत्रा दिनहरु सम्झिन पनि चाहनुहुन्न होला । तर के बिर्सिउँ भन्दैमा हामीले हाम्रो बिगतलाई बिर्सिन सक्छौं र ? हामीले हिजो तरेर आएका दोभानहरु चटक्कै बिर्सनु भनेको हामी आफैलाई बिर्सनु होईन र ।


हुन त यस्ता कुराहरुमा दाई म भन्दा धेरै जान्ने हुनुहुन्छ भन्ने कुरा मलाई थाहा छ । तैपनि किन किन म चुप लाग्न सकिरहेकी छैन । समाज परिवर्तनका लागि भनेर अर्जेवाकी १५ बर्षकी बहिनी ‘अञ्जली’ ले आफ्नो जीवन के यत्तिकै खेर फालेकी हुन् ।

  
फोक्सिंगको ‘पहाड’ भाई जसकी आमा अझै पनि छोरो आउने आशामा बाटोभरी आँखा ओच्छ्याएर बस्ने गर्छिन् । के उनले आफ्नो जीवन तपाई हामीलाई यसरी शानको जीवन वाँच्नको लागि सुम्पिएका हुन र < पुर्कोट दहकी निर्मला दिदी जस्लाई यो सत्ताका तत्कालिन सिपाहिहरुले आफ्नै सहयोद्धाको अगाडि तड्पाई तड्पाई सामुहिक बलात्कार गरे र प्राण उडेर नजाँदै उनलाई नांगै पारेर बजारभरी लतार्दै घुमाएर परको बाँसघारीको झ्याङमा लगेर फालेका थिए । तिनकी आमाको अवस्था के छ भनेर एकमिनेट अडिएर हालखवर सोध्ने समय आज तपाईसँग किन हुन सकेन ।


मलाई घमिरका स्थानिय बासिन्दाले सुनाएका थिए । निर्मला दिदीले आन्तिम अवस्थासम्म पनि ति जल्लादहरुसँग आफ्नो प्राणको भिख मागिनन्। बरु घृणाले तिनीहरुलाई पिच्च थुकेकी थिईन्। आज उनको शहादतको १३ बर्षपछि तपाई हाम्रा यि घिनलाग्दा हर्कतहरु देखेर मलाई त लाग्छ उनले पिच्च थुक्दिहुन् । ति धोखेवाज सहयोद्धाहरुलाई सम्झेर। जस्ले उनिजस्ता हज्जारौं शहीदको आत्मालाई समेत धोका दिएको छ। आफ्नो बर्गलाई बिर्सिएर जनता भजाउने फोहोरी राजनितीमा आफूलाई र्चुलुम्म डुवाएको छ। आफ्नो गन्तब्य बिर्सिएर बाटोमा भोजभतेर मनाईरहेको छ।


दाजु, मलाई माफ गर्नुहोला। यदि मैले तपाईलाई बिझाउने त्यस्तो केही लेखेकी रहेछु भने। तर १० बर्षपछि यो बिरानो शहरमा तपाईलाई देखेर खुशी हुने, अपनत्वको भावना मनमा फुलाउने अधिकार पनि मसँग रहेनछ । हाम्रो त बर्ग नै फरक परिसकेको रहेछ । तपाई त अर्कै बर्गको मान्छे भईसक्नु भएको रहेछ । तपाईसँग केही आफ्ना कुराहरु राख्ने जमर्को गरेँ ।  तपाईले मेरो सारै चित्त दुखाउनुभयो । तर याद राख्नुस कुनै न कुनै दिन तपाईलाई आफ्नो गल्तिको महशुष जरुर हुनेछ ।


मलाई थाहा छ, मेरो यो चिठ्ठी तपाईलाई बकवास लाग्न सक्छ । तर मलाइ यो पनि थाहा छ । मुक्ति र परिवर्तनको अभिष्ट मनभरी सजाएर अझै पनि पार्टीको नेतृत्वले बर्गिय मुक्ति आन्दोलनको दिशाबोध गर्ने आशा मनभरी सजाएर बसेका अतृप्त आत्माहरुले मेरो यो पत्रको महत्वबोध पक्कैगर्नेछन्।


त्यस्ता क्रान्तिका ईमान्दार मसिहाहरु आज सडक गल्ली चाहारिरहेका छन् र एउटा त्यस्तो सुनौलो दिनको प्रतिक्षामा छन् जुन दिन उनिहरुको क्याप्टेनले जहाजलाई पुन सुचारु गर्नेछ। ज्वारभाटाहरुबाट बचाएर सुरक्षितसँग क्याप्टेनले सकुशल जहाजलाइ बन्दरगाहमा ओराल्नेछ र नयाँ जनबादी क्रान्तिको शंखघोष गर्नेछ। त्यो दिन तपाईजस्ता अवसरवादी पाखा लाग्नेछन् र क्रान्तिका असली सिपाही जहाजको अग्रमोर्चामा उभिनेछन् । हो म पनि त्यो दिनको पर्खाईमा छु।



तपाइकी बहिनी
अास्था केसी
हाल-श‌ँखमुल काठमाडाै‌
मिती-2072-12-22 गते म‌ँगलवार

पुग्नु त धेरै पर छ नि है!

प्रिया,
हृदयको उदासीलाई शब्दहरूमा बेह्री पठाएको छु, खोलेर हेर ।

आज धेरै दिनपछि तिमीलाई पत्र लेख्न बसेको छु। मलाई थाहा छ, धेरै लेख्नु अहिले मेरो वशको कुरा होइन। मसँग लेख्नका लागि त्यस्ता अनुभूति नै कहाँ छन् र सबै कोमामा गइसकेका छन्। जीवनका उदास क्षणहरूलाई शब्दमा उतार्नु पनि त निकै गाह्रो कुरा रहेछ। तर पनि तिमीलाई पत्र नलेखेका दिनमा मेरो मनमा तैरिएका भावनाको खात कतै पानीको फिंजझैं आकार ग्रहण गर्दै शून्यमा बिलाएका छन्। यो कुराको पीडा मलाई जीवनभर कतै न कतै त दुख्छ नि । त्यसैले सम्झिएको छु।


आखिर, अनेक झमेलाका बीच, अनेक सम्बन्धका बीच, अनेक आशा र निराशाको बीच तिमी पनि त मलाई सम्झिरहेकी हुन्छ्यौ। मैले कुनै दिन भनेको थिएँ, कसैको अँगालोमा रून मन लाग्छ भने त्यो नै सबैभन्दा प्रिय साथी हो। र, त्यो तिम्रो लागि म र मेरो लागि तिमी हौ। शायद, यो जीवनमा अब त्यस्तो साथी खोज्नुमा हामी जति भौंतारिए पनि पाउन सक्दैनौं।

यो भावनाको लागि तिम्रो र मेरो भोगाइ उस्तै उस्तै पाउँछु।कताकता तिमीलाई भेटेपछि कति आँसु आँखाबाटै बिलाउँछन्। यो पनि त पीडा कम हुनुको उदाहरण हो। यदि उर्लिएरै आए पनि तिम्रो अँगालोमा आँसु बगाउनुमा मलाई कुनै दकस लाग्दैन। सायद, तिमीलाई पनि। यही अनाम सम्बन्धको धागोले त तिमी र मलाई जति टाढाटाढा हुन खोजे पनि बाँधेर ठेगानामै ल्याइपुर्याउँछ। जति तर्कीतर्की हिँडे पनि तानीतानी ल्याउँछ।

जतिसुकै फासलाको अनुभूति गरेर भेटिए पनि, जतिसुकै टाढापनको बरफ जमे पनि भेटेपछि बरफ पग्लिन्छ, जसरी हाम्रो हृदय पग्लिन्छ। एउटा अनुपम न्यानोपनले हामीलाई गाँजिदिन्छ र मुहारमा जतिसुकै कठोरताको अभिनय गरे पनि मनको मैन यसरी पग्लिन्छ कि छुट्टिने बेलासम्ममा त्यसले हाम्रो मुहारमा केही न केही उज्यालोको प्रतिप्ति छोडेर गइजान्छ।यस्तो अनुपम अनुभूति जो कोहीसँग महसुस कसरी होस्

तिमीलाई हेर्छु, तिमीले आँखामा सपनालाई उसैगरी जोगाइरहेकी छौं। सपनाको यो चरम खडेरीमा त त्यही सपनाको गुल्गार हेर्नका लागि पनि तिमीलाई भेट्न लालायित भइदिन्छ। निश्चलता त तिम्रो अनुपम सम्पत्ति नै भइरह्यो। तिमी सम्पत्तिहीन छौं, म पनि उस्तै छु। तर यो निश्चलताको सम्पत्ति त हामीले जोगाइराखेका हुँदारहेछौं। 


जतिसुकै खर्च गर्न खोजे पनि नसकिने सम्पत्ति यही नै त रहेछ हाम्रो। त्यही सम्पत्तिमा धनी महसुस गरेर म तिम्रा कोमल औंला सुम्सुम्याउँछु। चुम्बन गर्छु र आफूलाई कतै न कतै जीवित पाउँछु। सायद, यो पनि हाम्रो साझा भावना हो।

मैले पहिले नै भनिसकेको छु कि धेरै लेख्न सक्ने अवस्थामा छैन। तर पनि केही न केही लेख्नुको उत्प्रेरणा मभित्र जागेको छ। त्यसैले लेखें। यसले कुनै पज भएको संगीत फेरि रिज्युम हुनेछ। तिम्रो पत्रको हरदम अपेक्षा गरिरहेको हुन्छु। र, अन्तिममा, तिमीलाई एउटा गाढा चुम्बन पठाइदिएको छु। अब फेरि हाम्रो सम्बन्धको नयाँ आयाम सुरु भएको छ, पुग्नु त धेरै पर छ नि है!

उही तिम्रो

मनको मान्छे

Thursday, February 16, 2017

प्रचण्ड कुनै भगवान होइनन्


अहिले नेपाली राजनीतिको केन्द्रमा रहेको माओवादी केन्द्र र त्यसको प्रमुख नेतृत्व खासगरी पार्टी अध्यक्ष एवम् प्रधानमन्त्री प्रचण्ड विरुद्ध पश्चिमा साम्राज्यवादी शक्तिहरु, त्यो शक्तिवाट भरणपोषण गरिएका एनजिओ र आइएनजिओकर्मी एवम् प्रमुख प्रतिपक्षी एमालेसहितका विरोधी शक्तिहरु अर्नगल प्रचारवाजीमा उत्रेका छन् । उनीहरुको प्रचार प्रचण्डको प्रचण्डको कद घटाएर आफू ठूलो हुन सकिन्छ भन्ने मनोदशामा आधारित देखिन्छ ।

प्रचण्डको पाइला पाइलामा विरोध गर्ने जागिर धानेकाहरुले उहाँका हरेक कुरामा विरोध गर्छन । दशैंमा टिका लगाएन भनेर विरोध गरें, टिका लगाएको भए त झन विरोध गर्ने थिए । प्रचण्डले दुई दशकभन्दा लामो समयदेखि दशै वा तिहारमा टिका नलगाएको कुरा दुनियालाई थाहा छ । तर विरोधीहरुले यसलाई आफ्नो विरोधको मसला बनाइरहन्छन् ।


भारतका प्रधानमन्त्री र चिनका राष्ट्रपतिसँग भारतको गोवामा भएको भेटको प्रसंगमा पनि विरोधै गरेका छन् । त्यो भेटघाट कतिधेरै महत्वपूर्ण थियो, त्यहाँ कति धेरै रणनीतिक महत्वको विषयमा छलफल भयो भन्ने कुरालाई ओझेलमा पार्न विरोधीले प्रचण्डको विरोध गरे पनि त्यो धेरै समय टिकेन ।

अहिले राष्ट्रपति विधा भण्डारीको निम्तोमा भारतीय राष्ट्रपति नेपाल आउँदा पनि एमालेसहितका विरोधीले प्रचण्डकै विरोध गरे । राष्ट्रपतिको आग्रह बमोजिम सरकारले विदा दिने निर्णय गर्दा विरोध गरियो प्रचण्डकै ।

जे मा पनि प्रचण्ड विरुद्धको अर्नगल प्रचार र एमालेको एउटा खेमासहितको तप्काको निरन्तर विरोधको शैलीलाई हेर्दा लाग्छ, आजकाल उनीहरुको खेतिपाति नै प्रधानमन्त्री प्रचण्ड र माओवादी केन्द्रको विरोध गर्नु हो ।  उनीहरुलार्इ प्रधानमन्त्री प्रचण्डका कुनै न कुनै कुराको विरोध नगरीकन खाएको पनि नपच्ने र रातमा निन्दा नलाग्ने भएको छ ।

यसरी माओवादी पार्टी र प्रमुख नेतृत्व विरुद्ध विरोधीहरु सुनियोजित प्रचारवाजीमा उत्रिएकै बेला पार्टी भित्रका केही नेता तथा स्वार्थ समूह भने विरोधीको स्वरमा स्वर मिलाएरै मैदानमा उत्रेको छ । लाग्छ, यो समूह पनि विरोधीकै योजनामा परिचालित छ ।

कमरेड प्रचण्ड र उनको पार्टी नेतृत्वले विगतदेखि नै देशको राजनीतिलाई संकटको भुमरीमा पर्नवाट जोगाउँदै आएको हो । प्रचण्डको कुशल नेतृत्वविना आजको परिवर्तन संभव नै थिएन । अहिले जे जति उपलब्धीमा हामी गर्व गर्छौ, ती सबै प्रचण्डकै देन हुन् ।

कतिपय विरोधीहरुले सामाजिक सञ्जालमार्फत  प्रधानमन्त्री प्रचण्डको विरोध गरेर खोइरो खनिरहेका छन् । यस्तो कार्यले उनीहरुका विरोध केवल विरोधकै लागि गरिएका हुन् भन्ने स्पष्ट हुन्छ

अहिले पनि प्रचण्डले देशलाई दुर्घटनामा पर्नवाट जोगाएका छन् । संविधान कार्यान्वयनको ट्याकतिर राजनीतिलाई सोझ्याएका छन् । विगतमा केपी ओली नेतृत्वको सरकारले भारतमा नेपाली राजदूत फिर्ता बोलाउने तथा नेपालका राष्ट्रपतिको भ्रमण रद्ध गराएर जुन द्धन्द सिर्जना गर्यो, त्यसले दुई देशको सम्वन्ध विग्रदै गएको थियो । शान्ति प्रक्रियालाई निश्कर्षमा पुर्याउन पहल गर्नुको साटो माओवादी नेतामाथि धमाधम मुद्धा लगाउन पुगेको कुरा दिनको घामजत्तिकै छर्लङ्ग भएको कुरा हो । यस्तो बेला प्रचण्डले फेरि सरकारको बागडोर सम्हालेका छन र मुलुकलाई सही दिशामा लाग्न प्रयत्नशील छन् ।


पूर्व प्रधानमन्त्री एवं नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी वलीले ९ बुँदे सहमति र ३ बुँदे भद्र सहमति उल्लघन गरेपछि नयाँ कोर्षमा जानु माओवादी पार्टी र कमरेड प्रचण्डको बाध्यता थियो । यस अवस्थामा नयाँ सरकार बनेपछि प्रधानमन्त्री प्रचण्डले भारत र चीनबीचको सम्वन्धलाई सन्तुलित बनाइ सकेका छन् । भारतको गोवामा चिनिया राष्ट्रपतिसँगको भेटपछि चीनसँगको सम्वन्ध नयाँ उचाइमा उठेको छ, दुवै देशको बुझाइमा एकरुपता आएको छ । चीनका राष्टपतिको नेपाल भ्रमण केही समय पछि सरे पनि उनले नेपाल भ्रमण गर्ने कुरा सुनिश्चित नै छ । यसरी त्रिदेशीय साझेदारी र समझदारीले नेपाल र नेपाली जनताको लागि फाइदा नै हुनेछ ।

कतिपय विरोधीहरुले सामाजिक सञ्जालमार्फत यो कुरामा पनि प्रधानमन्त्री प्रचण्डको विरोध गरेर खोइरो खनिरहेका छन् । यस्तो कार्यले उनीहरुका विरोध केवल विरोधकै लागि गरिएका हुन् भन्ने स्पष्ट हुन्छ ।



संविधान कार्यान्वयन सुरु भइसकेको छ । संविधान संशोधन गरेर देशभित्र आन्तरिक राष्ट्रियता कायम राख्ने र नेपाल र नेपाली जनताको विकास र प्रगतिको लागि प्रधानमन्त्री प्रचण्ड दिनरात नभनेर कहिले कुन पार्टीसँग त कहिले कुन नेतासँग छलफलमा लागिरहेको देखिएकै छ  । विहान ६ वजेदेखि साझ १० वजेसम्म देश र जनताको हितका पक्षमा प्रधानमन्त्री दिन रात खटेर काम गरिरहेका छन् । प्रधानमन्त्रीको संसदमा सम्वोधन, सरकारका मन्त्री र सचिवहरुलाई निर्देशन, क्याविनेट निर्णय, अनुगमन तथा भ्रमण सबैमा देश र जनताको सरोकारका विषय नै केन्द्रमा राखिएका छन् । यता  हाम्रो सामाजिक सञ्जाललाई भने विरोधीहरुले प्रधानमन्त्रीको उछित्तो काढ्न मै प्रयोग गरिरहेको दखिन्छ । पार्टीका कतिपय नेता प्रचण्डको तेजोबध हुँदा रमाइरहेका छन्, ताली पिटीरहेका छन् ।

केही गरौं भन्ने नयाँ जोश र जाँगरले भरिएको कोही नेता हामीकहाँ छन् भने ती कमरेड प्रचण्ड नै हुन् । उनीसँग जनयुद्ध देखि अहिलेसम्म आँउदा अनुभवका अथाह भण्डार छन् । नेपाललार्इ सिंगापुर जस्तै सुन्दर वनाउने सुन्दर सपना देख्ने कमरेड प्रचण्डलार्इ हामी साथ दिन सक्दैनौं भने नेपाल कहिल्यै राम्रो बन्दैन र जनतालाई दुख पाइरहने छन्। देशलार्इ समृद्ध वनाउने उनका सपना र कामलार्इ एउटा इट्टा थपेर सहयोग गर्न सक्दैनौ तर बाँदरले आफ्नो घर पनि वनाउँदैन र अरुलार्इ पनि वनाउन दिँदैन भनेजस्तै गरेर उनको आलोचना मात्र गरिरहन्छौं भने हाम्रो पनि कुनै भविष्य छैन । यो पार्टी, यो नेतृत्व र आन्दोलनमै हाम्रो भविष्य गासिएको कुरा हामीले भुल्नु हुँदैन ।

अहिले देश निकै संगीनमय अवस्थावाट गुज्रिरहेको छ । संघीयता कार्यान्वयन भर्खर तोते वोल्ने शिशुले वामे सर्न लागेको जस्तै अवस्थामा छ । यस्तो वेलामा विखण्डनवादी र  अवसरवादीहरु कोही देश टु्क्राउने अभिव्यक्ति दिन पनि पछि परेका छैनन् । देशलार्इ एउटै मालामा गाँसिरहनको लागि, आन्तरिक एकतालार्इ कायम राखिरहनको लागि हामीलार्इ एउटा त्यस्तो नेताको खाँचो छ जो चुनौतिको पहाड नाघेर काम गर्नसक्ने हिम्मत राखोस । यस्तो खालको क्षमता भएका नेता अहिले प्रचण्डवाहेक हामीसँग छैनन् । हामीले प्रचण्डलार्इ साथ र सहयोग गर्नु हामी सवैको जिम्मेवारी र दायित्व हो ।



भुकम्प पीडितलाई राहत दिने काममा प्रचण्ड सरकारको गति र सक्रियता सबैले मान्नैपर्ने र सराहना गर्नुपर्ने विषय हो । त्यसैगरी  विदेशमा अलपत्र परेका नागरिकको उद्धार गर्ने कुरामा सरकारको चासो र कर्णालीका जनताको लागि सरकारले अगाडि सारेका कार्यक्रमहरु गरिवका लागि सरकार अन्तर्गतका कार्यक्रमहरु हुन् ।

वेरोजगार युवाहरुका लागि पनि विशेष कार्यक्रम घोषणा हुँदैछ भन्ने सुन्नमा आएको छ । अहिले राजनीतिक पहलकदमी, विकास निर्माण, कुटनीतिक सम्वन्ध, शान्ति प्रक्रियाका बाँकी काम पूरा गर्न भइरहेका पहल लगायतका सबै काम पार्टी, आन्दोलन र आफ्नो वर्गकै पक्षमा छन् । यहाँ यहाँ प्रचण्डले गलत गरे भनेर खोट लगाउने कुनै काम भएको छैन ।

केही कमजोरीहरु कमरेड प्रचण्डले पनि गरेका होलान । उनी कुनै भगवान त होइनन् गल्ती नै नगर्ने। उनीसँग सारा समस्याहरु एकै बचनमा हल गर्नसक्ने कुनै जादुको छडी पनि त छैन

यो पार्टी र आन्दोलनको योद्धा हुनुका नाताले संकटको वेला नेतृत्वलाई साथ दिनु सबै क्रान्तिकारीहरुको दायित्व हो । हिजो आफ्नो क्याप्टेनले जहाजलार्इ कैयौं अप्ठ्यारा भंगालोहरुबाट कुशलतापूर्वक निकालेर पार लगाएको विर्सनु हुँदैन । युद्धका कठिन बिभिशिकाहरुवाट आफू पनि बच्दै र पार्टीलार्इ पनि बचाउँदै आज हाम्रो सुप्रिम कमाण्डर सिंगो देशको नेतृत्व गर्ने गरिमामय ओहोदामा पुगेको कुरामा हामी सबैले गर्व गर्न सक्नुपर्दछ ।

हो, केही कमजोरीहरु कमरेड प्रचण्डले पनि गरेका होलान । उनी कुनै भगवान त होइनन् गल्ती नै नगर्ने। उनीसँग सारा समस्याहरु एकै बचनमा हल गर्नसक्ने कुनै जादुको छडी पनि त छैन । अनेकखाले गुणदोषले भरिएका उनी पनि हामी जस्तै सामान्य मानिस हुन् । उनका केही कमजोरीहरुलार्इ सकारात्मक तरिकाले आलोचना गरौं । ती आलोचनाले उनका कमजोरीहरु सच्चिउन । उनलार्इ जनताको पक्षमा निर्णय लिन सजिलो होस् । तर हामी त उनलार्इ सिध्याउने हेतुले उनको आलोचनामा उत्रिएका छौं भन्ने कुरा हाम्रा टिकाटिप्पणीहरुमा देखा परेको छ ।

अरु प्राविधिक तथा खुद्रा मसिना कुरामा पछि बहस गर्दै गरौला तर अहिले विरोधीको प्रहार विरुद्ध एकतावद्ध प्रतिरोधमा उत्रनु अहिलेको आवश्यकता र समयको माग हो । विरोधीहरुले  प्रधानमन्त्री प्रचण्डको विरोध गर्नु उनीहरुको धर्म हो । उनीहरुले जे गर्न जानेका छन् त्यहीँ गर्छन् । हामीले पनि कागले कान लग्यो भन्दैमा कान छाम्न छोडेर कागको पछाडि दौडिनु राम्रो कुरा पक्कै होइन । आफ्नो कान छाम्नुको सट्टा कागको पछि दौंडिदा अनावश्यक दुःख मात्र पाइन्छ ।

त्यसैले कुनै पनि कुरालार्इ बैज्ञानिक र बस्तुवादी ढंगले समिक्षा गरौं र आत्मसाथ गरौं । प्रधानमन्त्री प्रचण्डले गरेका सबै काम देश र जनताको हितमा छन् यो कुरालार्इ व्यापक रुपमा जनताको माझमा लैजानुपर्छ । पार्टीभित्रका नेता कार्यकर्ताले त चित्त नवुझेका कुराहरु आफ्नो सम्वन्धित कमिटीमा छलफल गर्नुपर्छ तर विरोधीको पछि लागेर आफ्नो समय व्यतित गर्नु भनेको अरुको योजनामा परिचालित हुनु हो । यसमा सजग र सतर्क बन्नै पर्छ ।
http://www.onlinekhabar.com/2016/11/499476/
२०७३ कार्तिक २५ गते १५:०१ मा प्रकाशित (२०७३ कार्तिक २६ गते १४:२१मा अद्यावधिक गरिएको)

Wednesday, February 15, 2017

मलाई मानिस बन्नु छ

कतै ओरालो, कतै उकालो, कतै समथर मैदान त कतै देउराली भञ्ज्याङ पार गर्दै एकदिन मञ्जिल चुम्ने आकाँक्षा पालेर म दौडिरहेकी छु, मलाई थाहा छ यो दौडाईले मलाई मान्छे बनाउँनेछ ।

आस्था केसी



‘युवाहरुको गीत’ उपन्यासकी लेखिका याङ्मोले भनेकी छन् —‘यदि तिमी पढ्न चाहन्छौ भने प्रत्येक मानिसको जीवन खुला पुस्तक जस्तै हो ।’मैले कैयौं पटक यो वाक्य सम्झिन्छु । जीवन रहेसम्म मान्छेले भोगेका अनेक थरी कथाहरु पढ्न र कैंयौं जीवन कथाहरु लेख्न चाहान्छु ।

कत्ति धेरै मान्छेका जीवनकथाहरु पुस्तक बनेर आएका छन् । ति मध्ये धेरै किताव त मैले पढ्नै पाएकी छैन । त्यो भन्दा पनि धेरै मानिसहरुको जीवनकथा त लेखिनै बाँकी छ । हो यो संसारका मान्छेहरु मध्येकै एक मान्छे म । मेरा पनि आफ्नै छन् जीवनका कथाब्याथाहरु । तिनलाई लेख्ने हुटहुटीमा म आज यो सपना नगरी काठमाडौंसम्म आईपुगेकी छु ।

म आफ्नै सपनाको त्यान्द्रोमा यहाँ आईपुगेकी थिँए । मलाई थाहा थियो अप्ठेराहरु धेरै छन् । म ति अप्ठेरा चुनौतिका पहाड चढ्ने जमर्को गरिरहेकी छु । एउटा सुनौलो क्षितिज देखिरहेकी छु जहाँसम्म पुग्नु छ मैले । त्यो  सपनाको क्षितिज फराकिलो देखिंदैछ यहाँबाट तर त्यहाँसम्म पुग्ने बाटो सहज छैन । धेरै भिमकाय पहाडहरु छन बाटोमा, धेरै तगाराहरु तेर्सिएका छन् । कैयौं ठाँउमा सिस्नुका झाङहरु छन् । कतै ओरालो, कतै उकालो, कतै समथर मैदान त कतै देउराली भञ्ज्याङहरु पार गर्दै एकदिन मेरो मञ्जिल चुम्ने आकाँक्षा पालेर बस म दौडिरहेछु यात्रामा । दौडिंदैछु यस मानेमा कि मलाई लाग्दैछ म यो दौडमा धेरै पछाडि पारिएकी छु । मैले सामान्य तरिकाले हिंडेर त्यो मञ्जिल चुम्न सक्ने छैन । बिच बाटोमै थाकेर फर्किने अधिकार त मलाई छँदैछैन । जसरी भएपनि मलाई मेरो आकाँक्षाको क्षितिज चुम्नुछ । हो, मलाई यहीं अभिलाषाले मेरो मञ्जिलतर्फ निरन्तर तानिरहेछ त्यसरी नै जसरी कुनै चुम्बकले फलामलाई तानिरहेको हुन्छ । यो दुनियाका मान्छे मलाई बेलाबेलामा टिप्पणी गर्छन् तिमी अति नै ‘रिभ्योलसनरी’ देखिन खोज्दैछौ । टिका लगाउ, सिन्दुर र पोते लगाउ, कानमा स साना टप र आँखामा गाजल लगाउ । आफ्नो लोग्नेले कमाउँछन् तिमी थपक्क केटाकेटी हुर्काएर बस ।’ अक्सर मान्छेहरु मलाई सुझाँउछन् ।

तर मलाई थाहा छ । केही मान्छेहरु मलाई मान्छे भएको हेर्न सक्दैनन् । उनीहरु मलाई ‘डल’ बनाउन खोजिरहेछन् । ‘डल’ मतलब झुम्राको पुतली÷गुडिया । म कहिल्यै गुडिया बन्नेछैन । मलाई पुतली बन्नुछैन । मलाई दुनियाँको सर्बश्रेष्ठ सचेत प्राणी मानिस बन्नु छ ।

म बाँचिरहेको समाजले कत्ति झुठका पुलिन्दा खडा गरिरहेको छ । यो समाजका नाईकेहरुले आफूलाई महान देखाएर कसरी भित्रभित्रै भ्रमको खेती गरिरहेका छन् । त्यो पनि मलाई थाहा छ । आफ्ना प्रेमी र श्रीमानहरुबाट चोखो मिठो माया पाउने आशा र प्रलोभनमा कत्ति महिलाहरु हरेक क्षण आफ्नै मर्जीले बलात्कृत भईरहेका छन् । त्यो पनि मलाई थाहा छ ।

हरेक दिन मूलधारका मिडियाहरुले समाचार भनिरहेका छन् । सात बर्षका अवोध बालिकाहरु ६५ बर्षका हजुर वुवाको वासनाको शिकार भईरहेका छन् ।  वावु आफ्नै छोरीमाथि घोप्टीएर तृप्त भईरहेका छन्  र पनि आमाहरु मुक दर्शक भएर बलात्कृत छोरीलाई थामथुम पारिरहेछन् । किन ति आमाहरुको मनमा आक्रोशको ज्वाला बलिरहेको छैन रु किन ति छोरीहरु बलात्कारी बावुलाई मृत्युदण्डको माग गर्दै सडकहरुमा आगो ओकल्न सकिरहेका छैनन् रु किनकी मलाई लाग्छ, तिनिहरु ‘डल’ बनिसकेका छन् ।

कहाँ छन् मानवअधिकारवादीहरु, अनि महिला अधिकारका चर्को चर्को नारा उराल्नेहरु किन मौन छन्, के बिरोधीहरुले डलरको खेती गर्नेहरु भनेर मानवअधिकारवादी र महिलाअधिकारवादीलाई लगाउने गरेको आरोप सत्य हो, कहाँ छौं हामी मिडियाकर्मीहरु रु कतै हामी पनि डल बनिरहेका त छैनौ, डल मतलब गुडिया, झुम्राको पुतली । एउटा गुडियाले मात्र हेरिरहन सक्छ हरेक थोक । मान्छे त सचेत प्राणी हो । उसमा प्रतिकृया हुन्छ । तर खोई, समाजका कथित नाईकेहरुको बिरुद्धमा हामीले बिद्रोहको आवाज उठाउन किन चुकिरहेका छौं

काठमाडौं बसाईका यी चार महिनाहरुमा मैले आफ्नो पेशागत क्षेत्रमा विकाश त गरेकी छु नै । यो शहरका यावत कुरुप रुपसँग पनि साक्षात्कार गरिरहेकी छु । मलाई मेरो सपनाको क्षितिजमा पुग्नु छ  र त्यहाँ पुग्ने लालसा ममा कत्ति छ भने म हिंडिरहेकी छैन कुदिरहेकी छु । मलाई थाहा छ , त्यहाँ कुनै ‘डल’हरु छैनन् । केवल सचेत आत्मा भएका मान्छेमात्र छन् । लिंगको आधारमा भाषाको आधारमा र जातको आधारमा त्यहाँ कुनै बिभेद छैन ।
http://mahilakhabar.com/?p=12588

सस्मरणः ममताले हारेको त्यो दिन.....


६ महिना अघि कात्तिक महिनाको एउटा साँझ ।  त्यस्तै आठ बजेको हुँदो हो । आठ महिनाकी छोरी आयशालाई सुताएर कोठा बाहिर फ्रि वाईफाई भएको ठाँउमा के निस्किएकी थिएँ । नयाँ इमेलको जानकारी लिएर मेरो मोवाईलमा एउटा सकेंत देखियो ।

मोवाईलमा रहेको जिमेल एप्स खोलें । सञ्चारिका समूहको ईमेल थियो । जहाँ चार महिने ‘अन द जव ईन्टर्नशीप ट्रेनिङ’ को अफरसहित निवेदन दिन भनिएको थियो । एकखाले ‘सरप्राईज्ड’ जस्तो भयो मलाई । खुशीले पुलकित भएँ । एक मनले भन्यो निवेदन दिउँ रु यही बहानामा छिरुँ सपनाको शहर काठमाडौं रु आफूलाई परिक्षण गरुँ रु एउटा नयाँ शिरासहित पत्रकारितामा आफ्नो ‘करिअर’ स्थापित गरुँ‘‘।
तुरुन्तै अर्को मनले प्रतिवाद ग¥यो । कसरी गर्ने रु दुधे बच्ची लिएर चारचार महिनाको तालिम गर्ने हिम्मत छ रु कहाँ बस्ने रु छोरी कस्ले हेरिदिन्छ रु आफ्नो करिअरको लागि सानी नानीको बिचल्ली भयो भने के गर्ने रु चिसो मौसम छ, यस्तो बेलामा भर्खरै बामे सर्न खोजेकी छोरीलाई काठमाडौंको चिसोले भेट्यो भने.......उ बिरामी परि भने......। मन भित्र एउटी स्वप्नशील जुझारु पत्रकार केटी र एउटी आमाको बिचमा घमासान युद्ध चल्यो । त्यो रातभर र अर्को केही दिनसम्म यो लडाई चलि नै रह्यो ।

आमाको ममतालाई पनि जितिदिने सार्मथ्य रहेछ, त्यो स्वप्नशील पत्रकार चेतनाले भरिएको मनभित्र । मेरो सपनाको जिजिविषाले मेरो अन्तरमनलाई हल्लाईदियो । सबै खाले चूनौतिसँग डटेर सामना गर्ने र आईपर्ने अवसरको भरपूर सदुपयोग गर्ने आदेश मलाई मेरो अचेतन मनले दियो र म कुनैपनि हालतमा यो ‘अन द जव तालिममा सहभागी हुने निर्णयमा पुगेँ ।

म आफैँ आफ्नो यस्तो सहास देखेर अचम्म परेँ । यसरी एउटा सपनाले एउटी आमालाई पराजित गरिदियो । एउटी आमाको ममता भन्दा पनि ठूलो थियो मेरो राम्रो पत्रकार बन्ने सपना । यहीं सपनाको त्यान्द्रोमा आशाका अनेकथरी फूलहरू फूलाउँदै म तालिममा सहभागी हुने भएँ । अनेक थरी चूनौतिको सामना गरेर १० महिनाकी सानी छोरी काखमा च्यापेर २०७२ सालको मंसिर १५ गते म दाङबाट काठमाडौ हान्निएँ ।

हाम्रो तालिम शुरु भयो । तालिमको नियम अनुसार मैले एउटा पत्रिकामा काम गर्नु पर्दथ्यो प्रशिक्षार्थी पत्रकार भएर । मैले जिल्लामा पत्रकारिता शुरु गरेको करिव आठ वर्ष भईसकेको थियो । रेडियोमा स्टेशन म्यानेजरको जिम्मेवारी कुशल बहन गरेकी थिएँ । अव आएर प्रशिक्षार्थी बन्ने कुराले फेरी मेरो ‘अभिमान’मा प्रश्नचिन्ह खडा भयो ।

म सिक्न आएकी थिएँ । सिकेर आफूलाई प्रस्तुत गर्नु थियो । म भित्रको सपनाले फेरी मेरो अहमतालाई गिज्यायो । सिक्ने र सिकाउने कुरा त जीवनभर चलिरहने प्रक्रिया हो । कोही पनि सिकेर पूर्ण भएको हुँदैन, यस्तै यस्तै केही अन्टसन्ट सुनाएर सपनाले अहमताको मन जित्यो । अन्ततः म कान्तिपुर दैनिकमा प्रशिक्षार्थी पत्रकार भएर जाने भएँ ।

त्यो डिसेम्बर ६ तारिख, २०१५ को दिन थियो । प्रशिक्षार्थी पत्रकारको एउटा पत्र बोकेर म कान्तिपूर दैनिकको तिनकुनेस्थित कार्यालय पुगँे । त्यहाँको सुरक्षा गार्डले मलाई केही सोधपुछ गरेर रिसेप्सनमा पठाए । अनि रिसेप्सनबाट सम्पादक सुधिर शर्माको कार्यकक्षमा गएँ । मैले त्यहाँका वरिष्ठ पत्रकार बलराम बानियासँग समन्वय गरेर काम गर्नुपर्ने भयो ।

कान्तिपुरका सम्पादक सुधिर सरले सोध्नुभएको थियो—कान्तिपुर नै किन आउनुभयो रु मलाई धेरै कुरा सिक्नु थियो । ठूला भनिएका पत्रिकाका पत्रकारले समाचार कक्षमा कसरी काम गर्छन् भनेर जान्नु थियो । अनि एउटा सिकारु पत्रकार र अझै महिला पत्रकारलाई ठूला सञ्चार माध्यममा कस्तो व्यवहार हुँदो रहेछ भनेर पनि अनुभव हासिल गर्नुथियो । मैले सुधिर सरलाई यहि कुरा सुनाएकी थिँए  ।

म फरक पृष्ठभुमिबाट आएकी मान्छे । १० वर्षे सशस्त्र युद्धमा शसक्त सहभागी एक पात्र थिँए म ।  मैले युद्ध पत्रकारिताबाट आफ्नो पत्रकारिता जीवनको शुरुवात गरेकी थिएँ । कुनैबेला म सत्तासिनहरूको आँखामा एउटी आतंककारी महिला छापामार थिएँ । संकटकालका नारकीय दिनहरूमा सत्ताका सिपाहीहरूले कलम बोक्नेहरूलाई पनि बन्दुकै बोकेसरह देख्थे । जीवन र मृत्युको बिचमा एउटा पातलो पारदर्शी रेखामात्र थियो । कैयांै भयानक मृत्युलाई नजिकबाट नियालेर सहयोद्धाहरूका शवमाथिबाट गुज्रँदै आएकी मान्छे म । कलमको मुक्तिका लागि कुनै दिन बन्दुक बोकेर हिंडेकी थिएँ । एउटा स्वर्णिम सपनाले मात्र एउटी छापामार केटी, पत्रकार भएकी थिई ।

कति सपनाहरू तिरोहित भएका थिए र अझैपनि भईरहेका छन् । कति विचारहरू स्खलित भएका थिए र अझै पनि भई नै रहेका छन्  । कति आदर्शहरू आफ्नै आँखा अगाडि नाँगेझार भएको मैले देखेकी छु । मुक्तिको सपना देख्दादेख्दै जीवनबाट पलाएन भएकाहरूको मुटु मैले नजिकबाट छामेकी छु । परिवर्तनको आशा गर्दागर्दै आफैँलाई बिर्सिएर केवल रित्तो प्रतिक्षा गरिरहेका पनि मेरा वरिपरी छन् ।

अँ।। म त एकछिन बहकिएछु आफ्नै विगतमा । मेरो कलमले मलाई यसरी बेला न कुबेला बहकिनबाट रोक्नुपर्छ र रोक्नेछ । यो मेरो आफैँप्रतिको विश्वास हो । कान्तिपुर दैनिकमा जोडिएर काम गर्न पाउनु मेरो लागि निकै ठूलो अवसर थियो । जति पनि त्यहाँका पत्रकारहरूसँग मैले काम गरेँ । उहाँहरूले पनि एकाध बाहेक सबैजनाले राम्रो सिकाउनुभयो । चार महिना अगाडि र अहिले आफ्नो मूल्यांकन गर्दा धेरै कुरा फरक पाँउछु । रेडियोमा काम गर्दा सबै क्षेत्र हेर्नुपर्दथ्यो । जहिल्यै हतार हतार हुन्थ्यो । त्यसो गर्दा लेखन क्षमता फस्टाउन पाएको थिएन । अहिले लेख्ने कुराको विकास भएको छ ।

आफैँलाई के लाग्छ भने यो तालिममा सहभागी भएर मैले मेरो लेखन क्षेत्रमा त विकास गरेकी छु नै । आफैँ प्रतिको आत्मविश्वास अझै माथि उठेको छ । आफ्नो नजरमा आफैँ माथि उठ्न सक्नु के चानचुने कुरो हो र रु कुनै एउटा विकास क्रमले नयाँखालका जटिलता पैदा गरिदिन्छ । यो विज्ञानको सामान्य नियम नै हो । सामान्यखालका केही अप्ठेरा पर्नु स्वभाविकै हो । यो बिचमा केही समस्या जरुर भएका हुन् । एउटा आठ वर्षको छोरालाई दाङमा आफन्तको जिम्मामा छाडेर, आठ महिनाकी छोरी काखमा लिएर एउटा सपनाले मलाई यहाँसम्म डोर्‍याएर ल्यायो । मैले यो बिचमा जत्ति लेख्छु भनेर आएकी थिँए । त्यत्ति त मैले लेख्न सकिनँ । तर, जति लेखेँ गर्व गर्न लायक स्टोरीहरू लेख्न सिकें ।

आगामी दिनमा मैले पत्रकारिता मार्फत के कस्ता सवालहरूमा आवाज उठाउने भनेर मार्ग प्रशस्त भएको छ । चार महिने ईन्टर्नशीप सकिए लगत्तै मैले रातोपाटी अनलाईनमा काम शुरु गरेकी छु । यो तालिमले मलाई धेरै कुरा सिकाएको छ । सबैभन्दा मुख्य कुरा अवसर मिलेको खण्डमा हामी जे काम पनि गर्न सक्छौं भन्ने कुराको आत्मविश्वास हो ।
http://mahilakhabar.com/?p=12958